De verdeling van de bevoegde vergunningverlenende overheid voor het aanvragen van een omgevingsvergunning wordt in grote mate geregeld via het Besluit van de Vlaamse Regering van 13 februari 2015 tot aanwijzing van de Vlaamse en provinciale projecten. Op 4 september 2026 keurde de Vlaamse Regering een wijzigingsbesluit goed om zo te komen tot een meer duidelijke en logische bevoegdheidsverdeling.

Voor de vastgoedsector zoals, bouwbedrijven, ontwikkelaars, architecten en besturen betekenen deze wijzigingen een vernieuwde aandacht bij het maken van een inschatting over het bevoegde bestuursniveau bij het indienen van vergunningsaanvragen. Gelet hierop worden hieronder enkele nieuwigheden en de meest opvallende wijzigingen uiteengezet.

De Einstein-telescoop als nieuwkomer in de lijst. De meest opvallende wijziging heeft betrekking op de Einsteintelescoop. Aanvragen met betrekking tot de bouw, realisatie, exploitatie en latere ontmanteling of afbraak van de Einsteintelescoop en de bijhorende ondergrondse en bovengrondse infrastructuur zullen bij de Vlaamse overheid moeten worden ingediend. Onder ‘Einsteintelescoop’ verstaat het gewijzigde besluit het grootschalige internationaal wetenschappelijk infrastructuurproject om zwaartekrachtgolven te meten. In het Regeerakkoord van 2024-2029 heeft de Vlaamse Regering de kandidatuur voor de bouw van de Einsteintelescoop ondersteund omwille van de mogelijkheden die het project biedt om Vlaanderen als kennisregio nog verder te laten excelleren, onze Europese en internationale uitstraling te vergroten en de interne socio-economische mogelijkheden te maximaliseren. Ook het recente voorontwerp van het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen[1] (BRV) – de volgende stap in de totstandkoming van een definitief BRV – benadrukt het belang van deze toekomstige kennispositie. België is als deel van het grensgebied Euroregio Maas-Rijn, samen met Nederland en Duitsland kandidaat om de telescoop te bouwen. In 2027 zal de knoop wellicht worden doorgehakt. Met de opname in de lijst probeert Vlaanderen zich volop voor te bereiden op de eventuele bouw van een deel van de telescoop in Limburg.

Ongewenste verschuivingen naar een hoger bevoegdheidsniveau voorkomen. Naast de toevoeging van de Einsteintelescoop aan de Vlaamse lijst zijn er nog enkele andere wijzigingen. Een van die wijzigingen heeft tot doel om vergunningsaanvragen zoveel mogelijk te behandelen op het meest geschikte niveau en aldus verschuivingen naar een hoger bevoegdheidsniveau te voorkomen. Vandaag zouden veel dossiers immers verschuiven doordat bepaalde elementen worden toegevoegd aan de vergunningsaanvraag die op de provinciale of Vlaamse lijst voorkomen. De Vlaamse regering vindt het echter niet verantwoord dat een project voor een gebouw als bevoegde vergunningverlenende overheid de Vlaamse Regering krijgt toegewezen louter omdat er tijdens de werken een brugje (of een overwelving) over een waterloop wordt voorzien. De doorgevoerde wijziging zorgt ervoor dat de aanwezigheid van een tijdelijke overwelving of inbuizing over een waterloop er niet voor zorgt dat het bevoegdheidsniveau wordt gewijzigd.

Prioriteren van strategische projecten op Vlaams niveau. Daarnaast zijn er een aantal wijzigingen die erop gericht zijn om strategische projecten op het niveau van de Vlaamse Regering te prioriteren. Ten eerste zullen enkel aanvragen met betrekking tot het opsporen en winnen van aardwarmte vanaf een diepte van 500 meter op Vlaams niveau worden behouden. Ten tweede zal de Vlaamse overheid zich niet meer moeten uitspreken over aanvragen die betrekking hebben op elke wijziging die zou kunnen plaatsvinden aan gebouwen of gebouwcomplexen met een bepaalde totale nuttige vloeroppervlakte. Bijgevolg zal Vlaanderen alleen de vergunningsprocedure opnemen als de totale bruto vloeroppervlakte toeneemt met minstens 50.000 vierkante meter, met uitzondering van wonen, landbouw en bedrijvigheid. Voor vergunningsplichtige functiewijzigingen voorziet men dezelfde regel. Tot slot zal de Vlaamse overheid enkel bevoegd zijn voor aanvragen met betrekking tot golfterreinen met 18 holes of een oppervlakte-uitbreiding met 18-holes of meer. Voor de overige, kleinere aanvragen zullen de gemeenten bevoegd zijn. Hiermee wordt opnieuw duidelijk gemaakt dat grotere terreinen eerst door de Vlaamse overheid moeten worden behandeld en latere kleinere veranderingen beter op het lokaal niveau worden bekeken.

Inwerkingtreding. Het Besluit van 4 september 2026 dat het Besluit van de Vlaamse Regering van 13 februari 2015 tot aanwijzing van de Vlaamse en provinciale projecten wijzigt, zal in werking treden op 3 november 2026.

 

[1] Bekijk hierover zeker ook onze vorige blogpost.